Schaufeli is een naam die veel mensen in de wereld van arbeids- en organisatiepsychologie direct herkennen. Professor Wilmar Schaufeli is een van de bekendste onderzoekers op het gebied van werkstress en bevlogenheid. Hij werkte jarenlang aan de Universiteit Utrecht en bouwde daar een internationale reputatie op. Zijn werk raakt iedereen die dagelijks naar zijn werk gaat, want hij onderzoekt precies wat mensen op het werk gemotiveerd houdt, en wanneer het misgaat.
Wie is Wilmar Schaufeli
Wilmar Schaufeli werd geboren in 1953 en studeerde psychologie. Hij groeide uit tot hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op thema’s als werkstress, burn-out en de positieve tegenhanger daarvan: bevlogenheid. Schaufeli is geen theoreticus die alleen boeken schrijft. Hij werkte ook samen met bedrijven en organisaties om zijn inzichten in de praktijk toe te passen. Zijn werk wordt wereldwijd gelezen en gebruikt door psychologen, hr-managers en beleidsmakers. Dat maakt hem tot een van de meest geciteerde wetenschappers in zijn vakgebied.
De ontwikkeling van de burnout vragenlijst
Een van de grootste bijdragen van Schaufeli aan de wetenschap is de ontwikkeling van de Maslach Burnout Inventory voor het Nederlandse taalgebied, samen met zijn collega’s. Deze vragenlijst meet in welke mate iemand last heeft van burn-out. Burn-out kenmerkt zich door emotionele uitputting, cynisme en een gevoel van verminderde persoonlijke bekwaamheid. Dankzij dit meetinstrument konden onderzoekers en professionals voor het eerst op een gestructureerde manier vaststellen hoe ernstig iemands klachten waren. Later ontwikkelde hij ook de Utrecht Work Engagement Scale, een vragenlijst die juist meet hoe betrokken en energiek iemand zich voelt op het werk. Die twee instrumenten samen geven een compleet beeld van het psychologisch welbevinden van werknemers.
Bevlogenheid als positief tegenover burn-out
Rond het jaar 2000 verschoof de aandacht in het vakgebied. Tot dan lag de focus vooral op wat er fout ging op het werk, zoals stress en uitval. Schaufeli speelde een grote rol in het omzetten van die blik. Hij introduceerde bevlogenheid als een serieus wetenschappelijk begrip. Bevlogen werknemers voelen zich energiek, zijn toegewijd aan hun werk en gaan er volledig in op. Ze melden zich minder ziek, presteren beter en voelen zich over het algemeen gelukkiger. Dit inzicht had grote gevolgen voor hoe organisaties naar hun personeel gingen kijken. In plaats van alleen problemen aanpakken, begonnen werkgevers ook actief te werken aan het vergroten van positieve ervaringen op de werkvloer.
Zijn invloed op organisaties en beleid
De inzichten van de Utrechtse hoogleraar zijn niet alleen in academische kringen terechtgekomen. Zijn werk beïnvloedde ook het Nederlandse arbeidsbeleid en de aanpak van werkstress binnen grote bedrijven. Het Job Demands-Resources model, waaraan hij meewerkte, legt uit hoe werkdruk en beschikbare middelen op het werk elkaar beïnvloeden. Als de eisen te hoog zijn en de middelen te laag, neemt de kans op uitval toe. Omgekeerd zorgen goede middelen, zoals steun van collega’s en autonomie, voor meer betrokkenheid. Dit model wordt nog altijd gebruikt in trainingen, onderzoeken en hr-programma’s. Schaufeli gaf ook lezingen en schreef toegankelijke boeken om zijn bevindingen buiten de universiteit te delen.
Veelgestelde vragen
Wat heeft Schaufeli precies onderzocht?
Wilmar Schaufeli deed onderzoek naar werkstress, burn-out en bevlogenheid. Hij wilde begrijpen waarom sommige mensen uitvallen op het werk en waarom anderen juist met veel energie en plezier aan de slag gaan. Zijn werk leverde meetinstrumenten en modellen op die nog steeds breed worden gebruikt.
Wat is het verschil tussen burn-out en bevlogenheid volgens Schaufeli?
Burn-out en bevlogenheid zijn in het werk van Schaufeli geen tegengestelden op één lijn, maar twee aparte ervaringen. Iemand met burn-out voelt zich uitgeput, cynisch en niet meer capabel. Iemand die bevlogen is, voelt juist energie, betrokkenheid en concentratie. Het is mogelijk om weinig last te hebben van burn-out zonder bevlogen te zijn, en andersom.
Wat is het Job Demands-Resources model?
Het Job Demands-Resources model is een wetenschappelijk model dat uitlegt hoe werk mensen kan uitputten of juist motiveren. Het idee is dat hoge werkdruk zonder voldoende steun of vrijheid leidt tot stress en uitval. Genoeg hulpbronnen, zoals goede samenwerking en duidelijke taken, zorgen juist voor meer betrokkenheid en minder klachten.
Is Schaufeli ook internationaal bekend?
Ja, Wilmar Schaufeli is ook buiten Nederland goed bekend. Zijn publicaties worden wereldwijd gelezen en geciteerd in wetenschappelijke artikelen. Hij werkte samen met onderzoekers uit andere landen en zijn meetinstrumenten zijn vertaald naar tientallen talen.