Algemeen kijken steeds meer mensen uit voor phishing, maar toch slagen criminelen er vaak in om mensen te misleiden. Bij phishing proberen ze je persoonlijke gegevens of geld te stelen via e-mail, sms, telefoontjes of berichten op sociale media. Ze doen zich voor als echte bedrijven of instanties en maken hun berichten soms heel geloofwaardig. Het is dan ook belangrijk om te weten hoe je phishing kunt herkennen en voorkomen. Met een paar handige tips blijft jouw informatie veilig en voorkom je veel gedoe.
Herken verdachte berichten en websites
Een van de belangrijkste stappen om phishing te voorkomen, is het herkennen van valse berichten en nepwebsites. Berichten van phishing criminelen zien er vaak officieel uit, met logo’s van banken, postbedrijven of overheden. Toch zijn er altijd signalen waaraan je ze kunt herkennen. Let vooral op taalgebruik met veel spelfouten, vage aanhef zoals ‘Beste klant’ of ‘Geachte gebruiker’ en dringende toon. Vaak vragen criminelen je om snel te reageren, bijvoorbeeld door op een link te klikken of gegevens in te vullen. Controleer altijd of het e-mailadres of webadres klopt. Valse adressen bevatten vaak kleine veranderingen, zoals een spelfout of extra tekens. Door alert te zijn op zulke signalen, kun je jezelf al veel ellende besparen.
Klik nooit zomaar op links of QR-codes
Dat je nooit zomaar op links of QR-codes moet klikken, geldt in het algemeen als de beste bescherming tegen phishers. Links in verdachte e-mails of sms’jes leiden bijna altijd naar nepwebsites waar je persoonlijke informatie moet invullen. De criminelen kunnen met die informatie inloggen op je bankrekening of je gegevens verkopen. Ook QR-codes worden steeds vaker gebruikt. Ze lijken handig, maar kunnen je doorsturen naar gevaarlijke websites. Controleer altijd de afzender voordat je ergens op klikt of een QR-code scant. Als je twijfelt, ga dan zelf naar de officiële website van het bedrijf door het adres in de browser te typen.
Bescherm je gegevens, geef nooit persoonlijke informatie
Een bank, de overheid of andere betrouwbare organisaties vragen nooit om je wachtwoord, pincode of andere persoonlijke gegevens via e-mail, sms of telefoon. Toch proberen criminelen je vaak te laten denken dat het wél normaal is, bijvoorbeeld door te zeggen dat je account is geblokkeerd. Blijf daarom altijd voorzichtig. Geef vertrouwelijke informatie alleen via de officiële kanalen van je bank, verzekeraar of dienstverlener. Zie je een bericht waarin gevraagd wordt om je pincode, wachtwoord, identificatienummer of geld over te maken? Vertrouw het niet en neem bij twijfel zelf contact op met het bedrijf of de instantie. Gebruik daarbij een telefoonnummer dat je van hun officiële website haalt, niet het nummer uit het verdachte bericht.
Gebruik veilige wachtwoorden en update je apparaten
Sterke wachtwoorden zijn een eenvoudige manier om jezelf te beschermen tegen phishing en andere digitale gevaren. Een veilig wachtwoord bestaat uit willekeurige letters, cijfers en tekens, en is niet makkelijk te raden. Gebruik nooit hetzelfde wachtwoord voor meerdere diensten, want als criminelen jouw gegevens te pakken krijgen, kunnen ze hetzelfde wachtwoord proberen op verschillende plekken. Verander wachtwoorden het liefst regelmatig en maak gebruik van een wachtwoordmanager om ze veilig te bewaren. Daarnaast is het belangrijk dat computers, telefoons en apps altijd voorzien zijn van de nieuwste updates. Deze updates bevatten verbeteringen die je beschermen tegen bekende lekken. Door alles regelmatig bij te werken, maak je het criminelen een stuk moeilijker.
Wees alert op telefoontjes en berichten van onbekenden
Phishing vindt niet alleen plaats via e-mail of sms. Criminelen bellen soms op en doen zich voor als medewerker van de bank of een andere organisatie. Zij proberen dan je gegevens te krijgen of je onder druk te zetten om iets te doen, zoals een betaling uitvoeren. Blijf altijd kalm en geef geen informatie, hoe dringend het verzoek ook lijkt. Heb je twijfels? Hang op en bel daarna zelf naar de betreffende organisatie via het nummer van de officiële website. Ook op sociale media gaan criminelen soms te werk door je vriendschapsverzoeken te sturen en daarna om geld of informatie te vragen. Wees altijd voorzichtig met het delen van persoonlijke gegevens met mensen die je niet kent.
Controleer je bank en waarschuw bij fraude
Houd je bankrekening goed in de gaten. Zie je een onbekende betaling of klopt er iets niet? Neem direct contact op met je bank. Kom je erachter dat jij het slachtoffer bent geworden van phishing? Probeer dan zo snel mogelijk je wachtwoord te veranderen en informeer de bank of instantie. Meld het ook bij instanties zoals de Fraudehelpdesk. Door snel te handelen, kun je vaak voorkomen dat het nog erger wordt. Banken kunnen soms betalingen terugdraaien als ze snel weten wat er gebeurd is.
Meest gestelde vragen over phishing voorkomen
- Hoe weet ik of een bericht een phishingpoging is?
Veel phishingberichten gebruiken vage aanspreektitels, urgente taal en links naar vreemde websites. Controleer altijd het e-mailadres of telefoonnummer van de afzender en wees alert op spelfouten of vreemde verzoeken. Vertrouw je het niet, neem dan contact op met het bedrijf via hun eigen website.
- Wat moet ik doen als ik per ongeluk op een phishinglink heb geklikt?
Als je per ongeluk op een phishinglink hebt geklikt, verander dan direct je wachtwoorden en meld het aan je bank of de betrokken instantie. Controleer of er vreemde betalingen zijn gedaan en hou alles goed in de gaten. Snelle actie voorkomt vaak grotere problemen.
- Waarom wordt er soms gevraagd om mijn gegevens te controleren via e-mail of sms?
Soms lijken berichten heel officially en komt het verzoek om gegevens te controleren betrouwbaar over. Toch vragen echte bedrijven of overheden nooit via e-mail of sms naar wachtwoorden of pincodes. Dit soort verzoeken is bijna altijd een teken van phishing.
- Hoe kan ik mijn apparaten extra beveiligen tegen phishing?
Je kunt je apparaten beveiligen door een virusscanner te gebruiken, updates direct te installeren en alleen apps te downloaden uit betrouwbare winkels. Zo sluit je beveiligingsgaten waar criminelen misbruik van maken. Ook het instellen van tweestapsverificatie helpt om je gegevens nog beter te beschermen.