Data omringt ons overal. Wanneer je online winkelt, een foto deelt op sociale media of een zoekterm typt in Google, maak je gebruik van data. Dit zijn rauwe, onverwerkte stukjes informatie: getallen, woorden, afbeeldingen en video’s die dagelijks worden verzameld en opgeslagen. Data vormt de basis van bijna alles wat je online doet, van het personaliseren van je muziekluisterapparaat tot het voorstellen van nieuwe vrienden op social media. Zonder gegevens zou de digitale wereld zoals we die kennen niet bestaan.
Wat zijn gegevens precies?
Gegevens zijn feitelijke informatie in zijn onbewerkste vorm. Dit kunnen getallen zijn, zoals je leeftijd of je telefoonnummer. Het kunnen ook teksten zijn, zoals je naam of een chatbericht dat je verstuurt. Maar gegevens kunnen ook veel groter zijn: foto’s, video’s, geluidsfragmenten en allerlei andere bestanden. Het belangrijkste kenmerk is dat het om losse stukjes informatie gaat die nog niet zijn samengevoegd tot iets groters. Een enkele foto is data. Jouw lijstje favoriete films is data. Een filmrecensie op een website is data. Al deze dingen zijn nog niet verwerkt of geanalyseerd; ze bestaan gewoon als feitelijke informatie.
Verschillende soorten informatie
Er zijn veel manieren om gegevens in te delen. Een belangrijk onderscheid is dat tussen kwantitatieve en kwalitatieve informatie. Kwantitatieve gegevens zijn getallen die je kunt meten: hoeveel mensen bezoeken een website per dag, hoe warm het buiten is, of hoeveel euro je aan boodschappen hebt uitgegeven. Kwalitatieve gegevens zijn beschrijvingen: hoe voelt die winkelervaring aan, wat vond je van een film, of wat is je mening over een onderwerp. Een ander onderscheid is dat tussen gestructureerde en ongestructureerde gegevens. Gestructureerde informatie staat in nette tabellen en databases, waar alles op vaste plaatsen staat. Ongestructureerde informatie is veel losser, zoals een brief, een opname van een gesprek, of een verzameling e-mails die allemaal anders opgesteld zijn.
Hoe gegevens worden verzameld en gebruikt
Bedrijven en organisaties verzamelen informatie op veel verschillende manieren. Wanneer je een formulier invult op een website, geef je gegevens. Wanneer je op een advertentie klikt, wordt dat geregistreerd. Wanneer je een aankoop doet, worden details over wat je hebt gekocht en hoeveel je betaalde opgeslagen. Zelfs je locatie, je surf gedrag en de apparaten die je gebruikt worden geregistreerd. Deze verzameling gebeurt constant en overal. Na verzameling worden deze informatie geanalyseerd. Bedrijven willen weten wat je graag doet, wat je koopt, waar je bent en wat je interesses zijn. Door te kijken naar patronen in grote hoeveelheden informatie kunnen ze voorspellingen doen. Ze kunnen zien welke producten populair zijn, welke reclame het beste werkt, en hoe ze hun diensten beter kunnen maken. Dit heet data analyse.
Gegevens en privacy
Met al deze verzameling van informatie gaat ook verantwoordelijkheid. Persoonsgegevens zijn informatie die iets over jou onthult: je naam, je adres, je geboortedatum, je bankgegevens en je gezondheidsgegevens. Dit soort informatie moet extra goed beschermd worden. In Europa geldt de AVG, de algemene verordening gegevensbescherming. Deze regel zegt dat bedrijven duidelijk moeten maken dat ze jouw gegevens verzamelen, en ze moeten toestemming vragen. Je hebt het recht om te weten welke informatie er over jou wordt opgeslagen, en je kunt vragen dat die informatie wordt verwijderd. Dit gebeurde niet altijd; vroeger was het veel makkelijker voor bedrijven om stilletjes informatie over je te verzamelen. Nu zijn er veel strenger regels. Dit beschermt jou tegen misbruik van jouw persoonlijke informatie.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen data en informatie?
Gegevens zijn losse, onbewerkte feiten. Informatie is wat je ervan maakt als je het begrijpt en used. Als je bijvoorbeeld de getallen 25, 30 en 28 ziet, dat zijn alleen getallen. Maar als je weet dat dit temperaturen zijn van drie verschillende dagen, dan heb je informatie: het wordt steeds warmer.
Waarom willen bedrijven zo veel over mij weten?
Bedrijven verzamelen informatie omdat het hen helpt betere diensten te leveren en hun geld beter in te zetten. Als ze weten wat jij graag doet, kunnen ze jou producten aanbieden die je echt interesseren in plaats van willekeurig. Ze kunnen ook zien wat werkt en wat niet, zodat ze hun website of app verbeteren. Maar ze willen ook geld verdienen: sommige bedrijven verkopen informatie over jou aan andere bedrijven, of gebruiken het om gerichte reclame te tonen.
Hoe veilig zijn mijn gegevens?
Dat hangt af van hoe goed bedrijven hun systemen beveiligen. Veel grote bedrijven investeren veel geld om je informatie veilig te houden. Ze gebruiken coderingen en andere technieken zodat hackers niet bij jouw gegevens kunnen. Toch gaat er regelmatig iets fout, en worden gegevens gestolen. Dit is waarom het goed is om sterke wachtwoorden te gebruiken en voorzichtig te zijn met welke informatie je online deelt.